Repozytoria danych badawczych

Repozytorium danych badawczych

– narzędzie informatyczne służące do (samo)deponowania, przechowywania i udostępniania w Internecie danych badawczych. Repozytoria danych badawczych, podobnie jak repozytoria publikacji, mogą mieć charakter:

specjalistyczny – repozytorium gromadzące określony rodzaj materiałów, np. dane o strukturze przestrzennej białek i kwasów nukleinowych,
dziedzinowy – repozytorium służące do (samo)deponowania materiałów związanych z określoną dziedziną nauki,
instytucjonalny – repozytorium gromadzące materiały wytworzone i opracowanie przez pracowników konkretnej instytucji lub grantobiorców realizujących finansowane przez nią badania,
ogólnego przeznaczenia – repozytorium służące do przechowywania materiałów różnego typu bez względu na miejsce ich powstania.

Mogą też łączyć funkcje różnych typów, np. repozytorium dziedzinowego i instytucjonalnego – jeżeli prowadząca je instytucja zajmuje się badaniami w określonym obszarze.

Międzynarodowy rejestr repozytoriów danych badawczych

Narzędzie uruchomione w 2012 r. w ramach projektu realizowanego przez Karlsruher Institut für Technologie (KIT), Humboldt-Universität zu Berlin oraz Helmholtz Open Science Office, którego celem było opracowanie usługi pomagającej odnaleźć odpowiednie repozytorium do przechowywania danych badawczych. W 2014 r. rejestr re3data został połączony z podobnym amerykańskim narzędziem o nazwie Databib opracowanym przez Institute of Museum and Library Services (IMLS) oraz biblioteki Purdue i Pennsylvania State University. re3data zawiera zwięzłe informacje na temat zarejestrowanych repozytoriów (prawie 3,5 tys. repozytoriów – stan na 2025 r.). System ikon informuje o poziomie otwartości repozytoriów, możliwości nadawania przez nie trwałego identyfikatora (PID, np. DOI, hdl, urn, purl), certyfikacji czy posiadaniu polityk, np. regulaminu korzystania czy polityki otwartego dostępu. Narzędzie re3data jest szeroko wykorzystywane przez instytucje akademickie, organizacje finansujące, wydawców, czasopisma i różne inne zainteresowane podmioty, takie jak European Open Science Cloud (EOSC) czy Nationale Forschungsdateninfrastruktur (NFDI). re3data jest wymieniane jako niezbędna pomoc w znalezieniu odpowiedniego repozytorium w politykach różnych organizacji finansujących badania (Narodowe Centrum Nauki, PL, Bill & Melinda Gates Foundation, USA, National Science Foundation (NSF), USA, European Commission i ERC, EU), instytucji naukowych (Technische Universität Berlin, Germany, University of Edinburgh, United Kingdom) i czasopism (Springer Nature, Taylor & Francis, Wiley).

Źródło: Pampel H., Weisweiler N.L., Strecker D. et al. (2023) re3data – Indexing the Global Research Data Repository Landscape Since 2012, „Scientific Data” 10(1), 571, dostęp: https://doi.org/10.1038/s41597-023-02462-y

Narzędzia służące do certyfikacji repozytoriów:

CoreTrustSeal

norma ISO 16363

norma DIN 31644 (pieczęć NESTOR Seal)

Certyfikacja CoreTrustSeal powstała z myślą o repozytoriach przechowujących i udostępniających dane. Normy ISO 16363 i DIN 31644 mogą służyć jako narzędzie do certyfikacji zarówno repozytoriów danych badawczych, jak i repozytoriów publikacji.